UM Zgierz: Tradycje świąteczne w Zgierzu

Choinka, prezenty, kolędowanie, wieczerza wigilijna - te tradycje znane są nam wszystkim, jednak mało kto wie, skąd tak naprawdę się wzięły. Niektórzy uważają je za typowo chrześcijańskie - i tutaj możemy się bardzo pomylić.

Dla pierwszych chrześcijan ważniejsze od miejsca i czasu narodzin Jezusa Chrystusa było jego Zmartwychwstanie. Dlatego Kościół Katolicki dopiero w 353. roku ustanowił, że 25-ty grudnia będzie dniem narodzin Chrystusa.

- ‘’To był dzień narodzin Mitry niepokonanego boskiego Słońca. Termin ten zbiega się z czasem przesilenia zimowego (21 grudnia), od kiedy dni stają się dłuższe, a słońca zaczyna przybywać ’’ - mówi Magdalena Grabia-Krawczyk z Muzeum Miasta Zgierza.

Szczodre Gody święto Zimowego Staniasłońca

Do XVII w. okres Bożego Narodzenia był nazywany przez lud polski godami. Wiele obyczajów pochodziło z czasów pogańskich i nie miało żadnego odniesienia do tradycji chrześcijańskiej. Święto trwało od kilku do kilkunastu dni. Był to początek nowego, słonecznego okresu wegetacyjnego. Wierzono, iż w okresie przesilenia zimowego światło zwycięża ciemności. Rozpoczyna się okres, gdzie dni zaczynają się wydłużać, przynosząc ludziom nadzieję, napawając radością i optymizmem.

Szczególny czas Wigilii

Jednym z najstarszych zwyczajów wigilijnych jest stawianie snopów zboża w rogach izby.

​- Dawniej, w celu zapewnienia urodzaju, ustawiano w izbie snopy ze zbożem, a podczas wigilijnej wieczerzy na stole musiały się pojawić produkty ze wszystkich obszarów eksploatowanych przez człowieka, a więc z pola kasze, z lasu grzyby, z wody ryby a z ogrodu owoce ​​ - wyjaśnia Magdalena Grabia-Krawczyk.

Inną tradycją przejętą od naszych przodków jest zwyczaj stawiania nieparzystej liczby potraw na wigilijnym stole. W dawnej Polsce wigilijna wieczerza chłopska składała się z dziewięciu dań, a pańska z jedenastu. Trzeba było spróbować każdej potrawy, ​jak mówił przesąd - za​ każde pominięte danie można stracić ​jedną z przyjemności w ​Nowym ​Roku.

Choinka i jej niemieckie korzenie

Z kolei zwyczaj ubierania choinki, (świerku lub jodły), przywieźli ze sobą do Polski na przełomie XVIII i XIX w. niemieccy protestanci. ​

- W Zgierzu współczesna choinka przyjęła się stosunkowo wcześnie, za sprawą niemieckich osadników, którzy przybywali tu od początku XIX wieku. W tradycyjnej kulturze ludowej zielone gałązki lub czubek świerku zawieszano pod sufitem. Podłaźniczka, bo w niektórych regionach tak ją nazywano, dekorowana była ozdobami z papieru, słomy, owoców i orzechów​ ‘‘​ - tłumaczy pani Magdalena.

Zakupy, prezenty, akcje charytatywne - Zgierz sprzed 100 lat…

W Gazecie Zgierskiej z lat 20. XX wieku możemy znaleźć między innymi ogłoszenia o tym, że drzewka można nabyć w składzie drewna u pana Andrzejewskiego, przy ulicy Piaskowej 6. W publikacjach z roku 1922. także znajdziemy​ parę ciekawostek​. ​

- W prasie pojawia się okólnik ostrzegający przed dewastacją​ ​lasów, głównie młodej jedliny i świerczyny, masowo wykradanej przez ludność w celach ozdobniczych przy różnych uroczystościach​​, a głównie​ ​na tak zwane choinki przed świętami Bożego Narodzenia”. Sklep Związku Nauczycielstwa Powszechnego reklamuje swoje produkty jako polecane na sezon gwiazdkowy”: ozdoby choinkowe, gry, zabawki, książki, rozmaite papiery i przybory piśmiennicze. Przed świętami organizowano akcje charytatywne na rzecz ubogich. Stowarzyszenie Pań w Zgierzu zapraszało w 1922 r. na Bazarek Świąteczny, który miał miejsce w Sali Towarzystwa Śpiewaczego przy ulicy Zakręt (teraz. Dubois). Organizowano także zbiórki na gwiazdki dla dzieci bezrobotnych ​ - wspomina Magdalena Grabia-Krawczyk z Muzeum Miasta Zgierza.

Mając głębszą wiedzę na temat zwyczajów czy tradycji możemy spojrzeć na święta z ​​innej perspektywy. ​Mamy nadzieję, że Was zainspirowaliśmy i podczas spotkań świątecznych z najbliższymi podzielicie się fragmentami tej historii, tym samym odnajdując ciekawe tematy do rozmów przy wigilijnym stole.

Urząd Miasta Zgierza,

miasto.zgierz.pl/pl/content/tradycje-swiateczne-w-zgierzu